Akşam ışıklarında minare
Harim: ahşap tavan, sütunlar ve taş mihrap
Gündüz minare ve cami cephesi
SUŞEHRİ · 1725'TEN BERİ

Suşehri'nin üç asırlık camisi

Bal Hatun'un hayratı olarak kurulan cami, bugün de her gün sohbetleri ve cemaatiyle yaşıyor. Kapımız herkese açık.

ProgramlarTarihçe

Namaz VakitleriSuşehri

Gündüz minare ve cami cephesi
Tarihçe

Üç asırlık bir hayrat

Bal Hatun Camii, Suşehri'nin bilinen en eski camisidir. Kapısının üzerindeki kitabede caminin hayrat sahibinin Ali Paşa kızı Bal Hatun olduğu ve hicri 1138'de, yani miladi 1725-26'da yapıldığı yazılıdır. Cami halk arasında Belkıs Hatun Camii adıyla da anılır.

Cami kurulduğunda Suşehri'nin bugünkü merkezi, Osmanlı kayıtlarında Andiryas ya da Enderes adıyla geçen ve ticaret yolu üzerinde kurulmuş bir kasabaydı. Kasabada Müslüman haneler 1640'larda görünmeye başlar; Bal Hatun Camii buranın ilk büyük camisi olur.

İlk cami ve minaresi ahşaptı. 1939 Erzincan depreminde yıkılan caminin yerine bugünkü kesme taş yapı, ilçe halkının katkısıyla yükseltildi. Cami bugün tescilli tarihî eserdir.

1725Kuruluş (H. 1138)
1939Depremden sonra yeniden
8Ahşap direk
1.500Kişilik iç mekân
Zaman çizelgesi

Üç yüz yılda Bal Hatun Camii

1725-26

Kuruluş

Kitabeye göre Ali Paşa kızı Bal Hatun'un hayratı olarak yapılır (H. 1138). Cami de minaresi de ahşaptır.

1778

Müezzin kaydı

Osmanlı arşivindeki bir belgeye göre Belkıs Hatun Camii müezzini İbrahim Halife ücretini Karahisar-ı Şarkî Şabhane Mukataası'ndan alır. Camiye ait bir mum vakfının da bulunduğu anlatılır.

1872

Kaza merkezinin camisi

Suşehri kazasının merkezi Ezbider'den Andiryas'a taşınır; Bal Hatun Camii artık kaza merkezinin camisidir.

1906-09

Taş minare

Karahisar-ı Şarkî Mutasarrıfı Cavit Paşa döneminde ahşap minarenin yerine uzun ve zarif bir taş minare yapılır.

1908

Cemaatin seçtiği imam

Şer'iye sicilindeki kayda göre kasabanın eşrafı ve ahalisi, camiye imam-hatip olarak Merkez Medresesi müderrislerinden İsmail Efendi'yi seçer. Kararın altında kırkı aşkın kişinin adı ve mührü vardır.

1928-29

Mihrap kitabesi

Mihrabın üstüne Âl-i İmrân suresinin 37. ayetinden “Küllemâ dehale aleyhâ Zekeriyyâ'l-mihrâb” yazılır (H. 1347). Mihrabın taş süslemelerinin de bu yıllarda yapıldığı sanılır.

1939

Erzincan depremi

Cami ve taş minare depremde yıkılır.

1940'lar

Yeniden yapım

Bugünkü kesme taş cami ilçe halkının katkısıyla yapılır; minare, eski minarenin sağlam kalan kaidesi üzerinde yükselir. Ahşap tavan Faik Üstünel, Hüsnü Fırat ve Kâmil Fırat ustaların eseridir.

1956-57

Meydan açılır

Caminin önündeki dut ağaçlı bahçe kaldırılır, yerine dükkânlar yapılır ve bugünkü meydan açılır. Avludaki eski mezarlık da kaldırılır; Bal Hatun'un kabri Asri Kabristan'a nakledilir.

1991

Vakıflar onarımı

Vakıflar Genel Müdürlüğü camiyi onarır; minber ve kürsü yeniden yapılır.

Bugün

Yaşayan bir cami

Hafta içi her gün sohbet, cuma sabahları zikir ve sabah namazı buluşması. Tescilli tarihî eser; 1.500 kişilik iç mekânı ve hanımlar bölümüyle kapısı herkese açık.

Bal Hatun'un Suşehri Asri Kabristanı'ndaki kabri.
Banimiz

Bal Hatun

Bugünkü mezar taşına göre Bal Hatun hicri 1112'de doğdu, 1137'de vefat etti; yani yirmi beş yaşlarında genç yaşta vefat etti. Caminin onun vefatının ardından tamamlandığı anlatılır. Genç yaşta vefat edenlerin hatırasına cami, çeşme ya da mektep yaptırmak köklü bir gelenekti.

Kabri önceleri minarenin yanındaki hazirede idi; bugün Suşehri Asri Kabristanı'ndadır. Asıl mezar kitabesi kayıptır.

Ruhuna bir Fatiha.

Cevabı aranan sorular
  • Kitabedeki Ali Paşa kimdir? Caminin vakfiyesi bugüne kadar bulunamadı.
  • Bir başka rivayete göre Bal Hatun, Reşadiyeli Süleyman Bey'in kızıdır; bu, kitabedeki “Ali Paşa kızı” ifadesiyle örtüşmüyor.
  • Kapıdaki kitabe bir cami kitabesi mi, yoksa hasar görmüş bir mezar kitabesi mi?
  • Caminin adı neden Belkıs değil de Bal Hatun olarak yerleşti?
  • Bugünkü yapı 1940'ta mı, yoksa 1946-48'de mi tamamlandı? Kaynaklar farklı tarih veriyor.

Bu konularda belgesi ya da bilgisi olan araştırmacıları camimize bekliyoruz.

Ana direklerden birinin altındaki taş.
Biliyor muydunuz?

Camiyi omuzlayan dört taş

Camideki sekiz ahşap direkten dördünün altında aynı ölçüde, yuvarlak dört taş durur. Yaşlıların anlattığına göre bu taşlar Suşehri'nde yıkılan eski bir mabetten getirilmiş; camiye konulurken üzerlerindeki desenler düzeltilerek pürüzsüz hâle getirilmiş.

Eski yapılardan gelen taş ve sütunların yeni binalarda yeniden kullanılmasına devşirme malzeme denir; Anadolu'nun pek çok eski camisinde rastlanır. Bu dört taş, depremi ve yeniden yapımı atlatıp bugün hâlâ camiyi omuzluyor.

Galeri

Fotoğraflarla Bal Hatun Camii

Fotoğrafa dokunarak büyütebilirsiniz.

Akşam ışıklarında minare
Harim: ahşap tavan, sütunlar ve taş mihrap
Gündüz minare ve cami cephesi
Mihrap duvarı ve minber
Ahşap mahfil ve direkler
Cemaatle namaz
Mihrap ve minber
Mahfil ve ahşap tavan
Kesme taş cephe ve minare
Mahfilden saflar
Mihrap önünde
Mahfilden harim
Minare, gece
Cemaat
Arka saflardan harim
Minare ve giriş
Sohbet sonrası
Namaz sonrası ikram
Sofra başında
Belgeler

Kitabe ve arşiv kayıtları

Kitabe. “Câmi-i şerîfin sâhibetü'l-hayrâtı Ali Paşa kızı Bal Hatun, sene 1138.”
Kitabe. “Câmi-i şerîfin sâhibetü'l-hayrâtı Ali Paşa kızı Bal Hatun, sene 1138.”
1778 tarihli belge. Müezzin İbrahim Halife'nin ücretine dair kayıt (Osmanlı Arşivi, Cevdet Evkaf 9576).
1778 tarihli belge. Müezzin İbrahim Halife'nin ücretine dair kayıt (Osmanlı Arşivi, Cevdet Evkaf 9576).
Eski bir gazete yazısı. Veysi Göktürk'ün Suşehri izlenimlerinde Bal Hatun Camii.
Eski bir gazete yazısı. Veysi Göktürk'ün Suşehri izlenimlerinde Bal Hatun Camii.
Eski fotoğraflar

Dünden bugüne

Eski Suşehri meydanı; arkada caminin minaresi.
Eski Suşehri meydanı; arkada caminin minaresi.
Suşehri'nin eski bir manzarası; ortada minare.
Suşehri'nin eski bir manzarası; ortada minare.
Bir kış günü caminin çevresi.
Bir kış günü caminin çevresi.
Bal Hatun Camii

Sohbetler ve programlar

Programlar Sosyal Cami'den canlı olarak gelir.

Pazartesi

hafta içi hergün sohbet halkası

Detaylar ve katıl
Cuma

SABAH NAMAZI BULUŞMASI

Detaylar ve katıl
Cuma

Zikir programı

Detaylar ve katıl

Ziyaret

Sivas Caddesi, Cumhuriyet Mahallesi
Suşehri / Sivas
Hanımlar bölümüAbdesthane1.500 kişilik
Yol tarifi al Apple Haritalar

Kaynaklar

Bilgi ve fotoğraflar cami cemaatinin katkısıyla derlenmiştir. Tarihler kaynaklarda farklılık gösterebilir.